Ja. Deze kan inhoudelijk ook een stuk sterker. Vooral dan ik / dan mij, even groot als, anders dan, de vergrotende trap en de nuance dat groter als in spreektaal voorkomt maar in de standaardtaal groter dan de veilige keuze is, horen er echt bij.

Ik zou hem zo vervangen:

Als of dan: wanneer gebruik je als en wanneer dan?

Is het als of dan? De hoofdregel is eenvoudig: bij een verschil gebruik je dan en bij een gelijkheid gebruik je als.

Hij is groter dan ik.
Zij is net zo groot als ik.

Woorden als groter, beter, sneller en meer wijzen meestal op een verschil en krijgen daarom dan. Bij woorden als even, hetzelfde en net zo gebruik je als.

Toch zijn er een paar situaties waarin de keuze minder vanzelfsprekend is. Hieronder leggen we de belangrijkste regels uit.

Wanneer gebruik je dan?

Je gebruikt dan wanneer twee personen, dingen of situaties met elkaar worden vergeleken en er sprake is van een verschil.

Bijvoorbeeld:

Hij is langer dan zijn broer.
Deze laptop is goedkoper dan die andere.
Zij werkt sneller dan haar collega.
Vandaag is het warmer dan gisteren.

Je ziet in deze voorbeelden steeds een vergrotende trap: langer, goedkoper, sneller en warmer.

Daar hoort dan bij.

Wanneer gebruik je als?

Je gebruikt als bij een vergelijking waarin juist sprake is van gelijkheid.

Bijvoorbeeld:

Hij is even lang als zijn broer.
Deze laptop is net zo duur als die andere.
Zij werkt even snel als haar collega.
Vandaag is het net zo warm als gisteren.

Signaalwoorden zijn onder andere even, evenveel, hetzelfde en net zo.

even groot als
net zo snel als
evenveel werk als

Als of dan: de regel in één overzicht

Een handig ezelsbruggetje is daarom:

Verschil = dan
Gelijk = als

Groter als of groter dan?

De juiste vorm in de standaardtaal is:

groter dan

En niet:

groter als

Groter is de vergrotende trap van groot. Er is dus sprake van een verschil tussen twee zaken.

Bijvoorbeeld:

Nederland is groter dan België.
Mijn nieuwe woning is groter dan mijn vorige woning.
Het verschil is groter dan verwacht.

Hetzelfde geldt voor andere vergrotende trappen:

beter dan
sneller dan
kleiner dan
ouder dan
duurder dan
mooier dan

Beter als of beter dan?

Je schrijft beter dan.

Dit werkt beter dan de vorige oplossing.
Zij kan beter schrijven dan ik.

Beter is de vergrotende trap van goed. Daarom gebruik je bij een vergelijking dan.

Ook bij best kom je dan tegen in constructies als:

Het resultaat was beter dan verwacht.

Meer als of meer dan?

Ook bij meer gebruik je dan wanneer er sprake is van een verschil:

Er kwamen meer bezoekers dan vorig jaar.
Het kost meer dan honderd euro.
Zij heeft meer ervaring dan haar collega.

Hetzelfde geldt voor minder:

We hebben minder tijd dan gisteren.
Hij verdient minder dan zijn collega.

Bij gelijkheid wordt het weer als:

We hebben evenveel tijd als gisteren.

Even groot dan of even groot als?

Je schrijft:

even groot als

Even geeft hier aan dat twee dingen gelijk aan elkaar zijn.

Dus:

Hij is even groot als ik.
Deze woning is even duur als die andere.
Zij loopt even snel als haar broer.

Ook bij net zo gebruik je als:

Zij is net zo oud als ik.
Dit product is net zo goed als het vorige.

Hetzelfde als of hetzelfde dan?

De correcte combinatie is doorgaans hetzelfde als.

Bijvoorbeeld:

Ik heb hetzelfde probleem als jij.
Hij draagt dezelfde jas als gisteren.
We betalen hetzelfde bedrag als vorig jaar.

Er wordt een overeenkomst aangegeven en geen verschil. Daarom gebruik je hier als.

Anders als of anders dan?

Je schrijft in de standaardtaal:

anders dan

Bijvoorbeeld:

Het resultaat was anders dan verwacht.
Zij denkt daar anders over dan ik.
De situatie is anders dan vorig jaar.

Het woord anders geeft al aan dat er een verschil bestaat. Daarom past dan hierbij.

Is het dan ik of dan mij?

Naast als of dan zorgt ook de keuze tussen ik en mij regelmatig voor twijfel.

Neem:

Hij is groter dan ik.

Dit kun je aanvullen tot:

Hij is groter dan ik ben.

Daarom gebruik je ik.

Maar kijk naar:

Hij vertrouwt jou meer dan mij.

Deze zin kan betekenen:

Hij vertrouwt jou meer dan hij mij vertrouwt.

Mij is dan correct.

De keuze tussen ik en mij hangt dus af van de functie die het woord in de weggelaten rest van de zin zou hebben.

Hij is groter dan mij of groter dan ik?

In een zin als:

Hij is groter dan …

is ik de traditionele standaardvorm.

De volledige vergelijking luidt namelijk:

Hij is groter dan ik ben.

Daarom schrijf je in verzorgde schrijftaal:

Hij is groter dan ik.

In de spreektaal hoor je groter dan mij heel vaak. Wil je de traditionele grammaticale regel volgen, dan kies je hier voor dan ik.

Hetzelfde geldt voor:

Zij is ouder dan ik.
Hij werkt sneller dan ik.
Jij bent langer dan hij.

Je kunt telkens het werkwoord aanvullen: dan ik ben, dan ik werk en dan hij is.

Als ik of als mij?

Dezelfde vraag kan bij als ontstaan:

Zij is even oud als ik.

Dat is correct, want de volledige zin is:

Zij is even oud als ik ben.

Maar ook hier bepaalt de functie in de volledige zin welke vorm nodig is. Je kunt dus niet simpelweg zeggen dat na als altijd ik of altijd mij moet staan.

Waarom zeggen mensen ‘groter als’?

In de spreektaal worden als en dan regelmatig door elkaar gebruikt. Daardoor klinkt groter als voor veel mensen helemaal niet vreemd.

In de standaardtaal wordt bij een ongelijke vergelijking echter onderscheid gemaakt:

groter dan
sneller dan
beter dan

Bij een gelijke vergelijking gebruik je:

even groot als
net zo snel als
even goed als

Voor een zakelijke tekst, sollicitatiebrief, website of andere verzorgde tekst is het daarom verstandig dit onderscheid aan te houden.

Dan en als hebben ook andere betekenissen

Als en dan worden niet alleen gebruikt om vergelijkingen te maken.

Als kan bijvoorbeeld een voorwaarde aangeven:

Als het morgen regent, blijven we thuis.

Of een moment:

Bel me als je thuis bent.

Dan kan naar een moment of gevolg verwijzen:

Eerst maken we dit af, dan gaan we naar huis.

Of:

Als het regent, dan blijven we binnen.

De regel gelijkheid = als, verschil = dan geldt dus specifiek wanneer als en dan onderdeel zijn van een vergelijking.

Hoe weet je of je als of dan moet gebruiken?

Kijk eerst of er sprake is van een vergelijking. Is dat het geval? Zoek dan naar woorden die aangeven of twee zaken gelijk of verschillend zijn.

Zie je een vergrotende trap zoals:

groter
beter
sneller
duurder
jonger

Dan gebruik je meestal dan.

Zie je:

even
evenveel
net zo
hetzelfde

Dan gebruik je meestal als.

Zo kun je in de meeste zinnen snel bepalen welke vorm correct is.

Veelgestelde vragen over als of dan

Is het groter als of groter dan?

In de standaardtaal is groter dan correct. Groter is een vergrotende trap en geeft een verschil aan.

Is het beter als of beter dan?

Je schrijft beter dan: Dit resultaat is beter dan het vorige.

Is het meer als of meer dan?

Bij een vergelijking schrijf je meer dan. Bijvoorbeeld: We hebben meer klanten dan vorig jaar.

Is het even groot als of even groot dan?

Je schrijft even groot als. Even geeft aan dat twee dingen gelijk aan elkaar zijn.

Is het net zo goed als of net zo goed dan?

Net zo goed als is correct. Net zo geeft gelijkheid aan en wordt daarom gecombineerd met als.

Is het anders als of anders dan?

In de standaardtaal gebruik je anders dan. Bijvoorbeeld: Het liep anders dan verwacht.

Is het groter dan ik of groter dan mij?

In een zin als hij is groter dan … is dan ik de traditionele standaardvorm. Je kunt de zin namelijk aanvullen tot hij is groter dan ik ben.

Is ‘groter als’ fout?

In de spreektaal komt groter als veel voor. In de standaardtaal wordt bij een ongelijke vergelijking dan gebruikt: groter dan. Voor verzorgde schrijftaal is dat daarom de vorm die je het beste kunt aanhouden.

Als of dan? Zo onthoud je het

Twijfel je tussen als of dan, kijk dan eerst of er sprake is van gelijkheid of verschil.

Verschil = dan
groter dan
beter dan
meer dan

Gelijk = als
even groot als
net zo goed als
evenveel als

Met die regel heb je het in verreweg de meeste vergelijkingen goed.

Twijfel je vaker over Nederlandse grammatica en spelling? Bekijk dan ook ons overzicht met veelgemaakte taalfouten in de Nederlandse taal of lees verder over dit of dat.